كرم سيب Cydia pomonella
لاروهاي اين شب پره از ميوه هاي سيب،گلابي، به،انار و گردو تغذيه مي كنند و در بعضي موارد تا 90% محصول را از بين مي برند. ميوه هاي كرم خورده در اول رشد مي ريزند و در مراحل بعدي اگرچه روي درخت باقي مي مانند اما به علت كرم زدگي و آلودگي هاي بعدي از ارزش بازاري آنها به شدت كاشته مي شود.
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشره كامل پروانه اي كوچك مي باشد كه عرض آن با بالهاي باز 2-5/1 سانتيمتر است. بالهاي رويي خاكستري رنگ با خطوط موج دار قهوه اي عرضي و يك لكه قهوه اي تيره در انتهاي آن مي باشد (شكل 1 ). لاروها ابتدا به رنگ سفيد با سر سياه رنگ هستند (شكل 2 ) اما در سن آخر لاروي به رنگ شفيد متمايل به پشت گلي و به طول حدود 2 سانتيمتر مي رسند (شكل 3 ). خسارت آفت مربوط به دوره لاروي است كه از گوشت و دانه ميوه تغذيه مي كند (شكل 4 ). تمام مراحل لاروي در داخل ميوه سپري مي شود و يك لارو مي تواند چندين ميوه را آلوده كند. پس از اتمام دوره لاروي از ميوه خارج و در شكاف هاي پوست تنه درختان و يا در پاي آن تبديل به شفيره مي گردد. اين آفت زمستان را به صورت لارو كامل درون پيله هاي كوتاه و ضخيم در شكاف درختان و زير پوستك ها سپري مي كند و داراي 2 تا 3 نسل در سال مي باشد.
شكل 1
شكل 2
شكل 3 شكل 4
مبارزه:
1- جمع آوري و از بين بردن ميوه هاي كرمو
2- بستن گوني يا مقواهاي آج دار به دور تنه و شاخه هاي اصلي درختان در شهريور ماه و سوزاندن آنها در زمستان.
3- پاك كردن تنه درختان از پوستك ها و سوزاندن آنها
4- مبارزه شيميايي : در مبارزه شيميايي تعيين زمان دقيق مبارزه بسيار مهم مي باشد. مناسبترين زمان مبارزه با كرم سيب هنگامي است كه حداكثر لاروهاي از تخم خارج شده ولي هنوز به داخل ميوه نفوذ نكرده باشند. معمولاً اين زمان را ادارات حفظ نباتات با استفاده از تله هاي فرموني تعيين نموده و به كشاورزان در هر منطقه اعلام مي نمايند در غير اين صورت، براي نسل اول آفت اين زمان مصادف است با موقعي كه ميوه هاي سيب به اندازه يك فندق شده باشند.سمپاشي هاي دوم و سوم به 25 تا 30 روز از يكديگر با استفاده از سموم فسفره نفوذي مانند: ديازينون، گوزاتيون و يا زولون قابل توصيه است.
ليسه سيب Hyponomeuta malinellus
تنها گياه ميزبان اين حشره سيب است. لاروهاي اين آفت با تنيدن تار به دور شاخ و برگها به تغذيه از برگها مي پردازند (شكل 5 ) . شدت خسارت اين حشره در بعضي از نواحي كوهستاني به حدي است كه تمام آفات ديگر را تحت الشعاع قرار مي دهد. درختاني كه به شدت مورد حمله واقع مي شوند از دور حالت سوخته را پيدا مي كنند و تمام برگها خورده شده و قهوه اي هستند. ميوه هاي اين گونه درختان غالباً مي ريزند و آنهايي نيزكه روي درخت باقي مي مانند، كوچك و غير قابل استفاده مي شوند (شكل 6 ).
شكل 5
شكل 6
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشره كامل شب پره كوچكي است كه عرض بدن آن با بالهاي باز 2-5/1 سانتيمتر است. بالهاي رويي و شكم آفت سفيد رنگ مي باشد كه روي آنها تعدادي خالهاي سياه رنگ مشاهده مي شود (شكل 7 ). لاروها ابتدا به رنگ زرد روشن هستند و در سنين آخر رشد به رنگ سبز روشن تا سبز تبره با يك نوار تيره رنگ پشتي و دو نقطه سياه رنگ در طرفين اين نوار روي هر بند مي باشند ( شكل 8 ). لاروها با تنيدن تار، برگها را به هم مي چسبانند و در داخل آن تغذيه مي كنند. اين آفت داراي يك نسل در سال بوده و زمستان را به صورت لاروهاي كوچك سن اول (لارو نئونات) در زير پولك تخم در روي شاخه و تنه درختان ميزبان مي گذراند.
شكل 7 شكل 8
مبارزه:
1- رعايت اصول باغباني از قبيل هرس شاخه هاي آلوده و سوزاندن آنها
2- مبارزه شيميايي: سمپاشي بايد قبل از تنيدن تار و به هم چسباندن سرشاخه ها يعني زماني كه جوانه ها تازه شروع به باز شدن كرده اند ، با استفاده از سموم نفوذي صورت گيرد.
مينوز لكه گرد Leucoptera scitella
اين آفت در مناطق دشت و با فصل رويش طولاني نسبت به نواحي كوهستاني و سرد خسارت بيشتري وارد مي آورد به علاوه در باغاتي كه زير فشار شديد سمپاشي قرار دارند، با خاتمه سمپاشي هاي متداول عليه كرم سيب كه در اواسط تابستان خاتمه پيدا مي كند، شدت بيشتري نشان مي دهد. اين آفت بيشترين خسارت را روي سيب مي زند ولي روي گلابي، گيلاس، به، گوجه و آلو نيز مشاهده مي شود.
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشره كامل پروانه كوچكي است كه عرض بدن آن با بالهاي باز 7-6 ميليمتر است. بالهاي رويي به رنگ سربي بوده و در نيمه انتهايي آن نقوشي به رنگ نارنجي و سياه ديده مي شود ( شكل 9 ) . لارو در ابتدا زرد روشن بوده و در سنين بالا سبز مايل به خاكستري كم رنگ ميشود . شفيره داخل پيله سفيد رنگ دوكي شكل تشكيل مي شود . خسارت اين آفت در اول فصل روي پاجوشها بيشتر از شاخ و برگ اصلي است. لارو از محل اتصال تخم به برگ ، اپيدرم تحتاني برگ را سوراخ كرده و داخل پارانشيم شده و خود را به زير اپيدرم فوقاني برگ مي رساند. دالان هاي تغذيه گرد بوده و به شكل لكه هاي قهوه اي روشن و تيره به چشم مي خورند (شكل 10). پس از اتمام دوره لاروي ، لارو پوسته دالان خود را در سطح رويي برگ پاره كرده واز آن خارج مي شود و در زير پوستك يا درز و شكاف هاي تنه و شاخه درختان ويا در زير كلوخ ها و جاهاي امن ديگر تبديل به شفيره مي گردند. اين آفت داراي 3 تا 4 نسل در سال مي باشد و زمستان را به صورت شفيره داخل پيله در زير پوستك هاي تنه و شاخه هاي قطور درختان و زير برگهاي ريخته شده وداخل شكاف هاي موجود در خاك پاي درختان به سر مي برد.
شكل 9 شكل 10
مبارزه:
1- عمليات شخم پاييزه يا پا بيل زدن خاك پاي درختان پس از ريختن برگها
2- پيچيدن گوني يا مقواي آج دار در اطراف تنه درخت در شهريور ماه و انهدام آنها در زوستان
3- مبارزه شيميايي: در صورت لزوم مبارزه شيميايي، مي توان آن را با سمپاشي بر عليه نسل اول كرم سيب تلفيق نمود در همين رابطه مبارزه با نسل سوم مينوز لكه گرد تفاوت چنداني از نظر زماني با زمان مبارزه با نسل سوم كرم سيب ندارد. كاربرد بعضي از سموم پايريتروئيدي از جمله دسيس، سومي سيدين و آمبوش روي اين آفت مؤثر گزارش شده است. از نظر آستان اقتصادي ، خسارت 200 دالان در يكصد برگ توصيه شده است.
كرم خراط يا پروانه فري Zeuzera pyrina
اين آفت روي سيب ، گلابي، به، گردو و تعداد زيادي از درختان غيرمثمر و جنگلي فعاليت دارد. لاروهاي اين آفت چوبخوار بوده و در تنه و شاخه ايجاد دالان هاي طولي در عمق چوب نموده وباعث ضعف شديد درختان شده و در صورت شدت آلودگي درخت ميزبان را به راحتي مي خشكاند. خسارت اوليه از رگبرگها، دمبرگها و شاخه هاي نازك شروع شده و به تدريج به شاخه هاي بزرگتر و تنه انتقال مي يابد. خسارت اين آفت به ويژه در سيب كاريها و گردو كاريها شديد مي باشد. وجود اين آفت از به وسيله توده هاي قهوه اي رنگ از فضولات و خاك اره كه از سوراخ هاي تنه و سرشاخه ها بيرون زده اند؛ مشخص مي شود (شكل 11 ).
شكل 11
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
عرض بدن شب پره ها با بالهاي باز 6-5 سانتيمتر است. بالها سفيد رنگ بوده و در روي آنها لكه هاي آبي متمايل به سياه ديده مي شودو سينه سفيد و داراي شش لكه ابي است ( شكل 12 ) . لارو در پايان رشد خود به 5/5 سانتيمتر مي رسد رنگ آن زرد روشن وبدن آن پوشيده از تعداد زيادي نقطه تيره مي باشد (شكل 13 ) لارو سن اول رنگي روشن با زمينه ارغواني داشته و فاقد نقطه هاي سياه است. لاروهاي سن اول پس از خروج از تخم متوجه سرشاخه ها و قسمتهاي چوبي نشده درخت مي شوند و از محل اتصال دمبرگ وارد شاخه مي شوند. سرشاخه هايي كه مورد حمله اوليه اين لاروها قرار مي گيرند، اغلب خشك مي شوند، لاروها پس از مدتي تغذيه از همان سوراخ ورودي خارج شده و به قسمتهاي پايين تر و شاخه هاي قطورتر منتقل مي شوند، اين جابجايي در طول عمر لاروي چندين بار انجام شده و سرانجام به شاخه هاي بسيار قطور و تنه مي رسند و در همانجا پس از تكميل تغذيه، تبديل به شفيره شده و از همان سوراخ ورودي لارو، خارج مي شوند. اين آفت داراي 1 تا 2 نسل در سال بوده و زمستان را به صورت لارو در داخل تنه و شاخه هاي اصلي درختان زندگي مي كند.
شكل 12 شكل 13
مبارزه:
هر چه درخت از شرايط داشت خوب تر و مناسب تري بهره مند باشد به همان نسبت از شدت خسارت اين آفت كاسته خواهد شد لذا انجام عمليات زير نقش بسزايي در كنترل آفت دارد:
1- آبياري منظم و كافي
2- كوددهي و تقويت درختان به ويژه كود حيواني كافي
3- شخم سالانه پاي درختان
4- هرس متناسب با انبوهي شاخه ها
5- مبارزه با آفاتي مانند شته ها، شپشكها، سنك، كنه ها و هر عاملي كه باعث اخلال در ساخت و جريان شيره پرورده گردد.
6- مبارزه شيميايي: سمپاشي بر عليه اين آفت مي تواند بسيار مؤثر باشد و آن زماني است كه لاروهاي سن اول در مراحل اوليه نفوذ به داخل اعضاي جوان و چوبي گياه هستند. در اين زمان سموم نفوذي قوي آنها را به راحتي كنترل مي نمايد . نابود كردن لاروها در داخل دالان هاي ايجاد شده روي تنه و شاخه هاي قطور از اثر خوبي برخوردار است براي اين كار بايد فقط در دالان هاي فعال به چنين اقدامي دست زد. دالان هاي فعال را مي توان از فضولات و خاك اره كه از سوراخها بيرون ريخته مي شوند، شناخت. استفاده از مفتول سيمي در كشتن لاروها مناسب است همچنين مي توان از سموم موجود در باغ ، مقداري پنبه را آغشته كرده و آن را به درون سوراخ هدايت كرد و سپس دهنه سوراخ را با مقداري گل يا هر چيز ديگر مسدود نمود. استفاده از خمير آنتي تارلو در سوراخها و دالان هاي لاروي و شپش مسدود كردن سوراخها با گل قابل توصيه است.
پروانه زنبور مانند Synanthedon myopaeformis
اين آفت روي سيب، به، گيلاس، آلو و زردآلو ديده شده و در بين گياهان نامبرده، سيب بيش از همه مورد حمله واقع مي شود. لاروهاي اين حشره داراي فعاليت تغذيه اي مخفي در عمق پوست و ناحيه كامبيوم تنه و گهگاه شاخه هاي قطور بوده وباعث ضعف شديد درخت ميزبان مي گردند.
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشره كامل پروانه ايست كه از نظر شكل ظاهري شبيه زنبور مي باشد. عرض بدن با بالهاي باز حدود 2 سانتيمتر است بالها در كل بي رنگ مي باشند در بال رويي، حاشيه ها و قسمت عريضي از انتهاي آنها تيره بوده و بقيه به وسيله دو نوار عرضي به سه قسمت شفاف تقسيم مي شوند. رنگ عمومي بدن آبي متمايل به سياه با جلاي فلزي است. ويژگي بارز اين حشره، يكي نارنجي بودن بند چهارم شكم و ديگري وجود دو لكه جانبي نارنجي رنگ در قسمت زيري سينه است. در انتهاي بدن پوشش مويي به شكل دسته مويي طويل و مشخص ديده مي شود (شكل 14 ). لاروها به رنگ زرد بوده و در انتهاي رشد به 5/2 سانتيمتر ميرسند (شكل 15).
خروج پروانه ها از اوايل خرداد تا مرداد است. حشره ماده تخمها را در شكافها و زخمهاي روي پوست تنه و شاخه هاي قطور مي گذارد و نسبت به درختان پير و ضعيف كشش بيشتري دارند. لاروها پس از خروج از تخم، مستقيماً از راه شكاف و يا زخمي كه تخم در آن گذاشته شده است، به داخل پوست نفوذ كرده وتغذيه را آغاز مي كنند. تغذيه هم از بافت هاي در حال فساد و هم از بافت هاي تازه ديده شده است. در محل تغذيه لاروي قارچها رشد نموده و در فساد هر چه سريعتر بافتها كمك مي نمايند. محل فعاليت اين لاروها از خارج به وسيله توده هاي قهوه اي تيره و نرم در روي شكاف ها و زخمهاي تنه مشخص است ( شكل 17 ). اين آفت داراي يك نسل در سال بوده و جمعيت كمي از آن داراي يك نسل در 2 سال مي باشد و زمستان گذراني آن به صورت لاروهاي سنين مختلف در داخل دالان هاي لاروي در زير و عمق پوست درخت مي باشد.
شكل 14 شكل 15
شكل 16
مبارزه :
1- رعايت اصول باغداري . تقويت درختان
2- آبياري به موقع و كافي
3- هرس و پانسمان زخم هاي روي تنه با مواد ضدعفوني كننده و چسب باغباني
4- تراشيدن قسمت هايي از پوست تنه كه خشك و فاسد شده و پوشاندن محل زخم با چسب باغباني
5- مبارزه شيميايي : سمپاشي تنه و شاخه هاي اصلي درخت يك هفته پس از ظهور حداكثر حشرات كامل در آخر بهار با مخلوط گوزاتيون و سوين
كرم جوانه خوار آرشيپس Archips rosanus
اين حشره آفت تعداد زيادي از درختان ميوه سردسيري و درختان و درختچه هاي جنگلي مي باشد. وقتي انبوهي جمعيت آن زياد باشد، گاهي تا 80% محصول را از بين مي برد. اين آفت نقاط كوهستاني و سرد را ترجيح مي دهد. لاروها به جوانه هاي باز شده و يا در حال باز شدن برگ و ميوه خسارت مي زنند همچنين از قسمتهاي خارجي ميوه هاي كوچك نيز تغذيه مي كنند. لاروه در اكثر موارد چند برگ را به وسيله تارهاي نازك و ظريفي به هم مي چسبانند يا برگ را لوله مي كنند و در داخل لانه اي كه بدين ترتيب مي سازند، از برگ و ميوه تغذيه مي نمايند (شكل هاي 17 و 18). در روي ميوه ها اغلب لكه هاي كشيده و فرو رفته اي ايجاد مي كنند كه با بزرگ شدن ميوه ها، سطح اين لكه ها چوب پنبه اي مي شود وبا توقف رشد سلولها در اين منطقه، حالت بدشكلي در ميوه ها ايجاد مي شود (شكل هاي 19 و 20).
شكل 17 شكل 18
شكل 19 شكل 20
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
عرض حشره با بالهاي باز 5/1 تا 2 سانتيمتر است. بالهاي رويي قهوه اي متمايل به زرد روشن بوده و داراي نقش ونگاري به رنگ قهوه اي شكلاتي هستند (شكل هاي 21 ). لاروها در تهايت رشد 2 سانتيمتر طول دارند و رنگ آنها سبز متمايل به آبي كدر است (شكل 22). لاروها مصادف با باز شدن جوانه هاي برگ ظاهر مي شوند و تغذبه با حمله به جوانه ها آغاز مي گردد و سپس روي گلها و برگها و در نهايت ميوه ها به تغذيه مي پردازند. پس از اتمام دوران لاروي، شفيره در داخل برگهاي لوله شده يا به هم چسبيده تشكيل مي شود. گاهي نيز براي شفيره شدن به زير پوستك هاي تنه و پناهگاهاي ديگر مي روند. اين حشره داراي يك نسل در سال بوده و زمستان را به صورت تخم در زير پوشش پولك مانند سپري مي نمايد.
شكل 21 شكل 22
مبارزه :
بهترين موقع سمپاشي هنگام باز شدن جوانه هاي برگ با سموم نفوذي مي باشد. اين سمپاشي مي تواند با سمپاشي عليه ليسه ها همزمان شود. اگر خسارت اين حشره تا زمان حمله به ميوه ها قابل تحمل باشد، ميتوان در آن صورت سمپاشيدير وقت آن را با سمپاشي زود وقت بر عليه پوره هاي سن اول شپشك واوي تلفيق كرد.
شته سبز سيب Aphis pomi
اين شته تاكنون روي سيب ، گلابي، زالزالك و ازگيل ديده شده است. بيشتر روي پا جوشها و شاخه هاي جوان و چوبي نشده كه در آنها فشار شيره تباتي زياد است، مشاهده مي شود و از دو طريق ايجاد خسارت مي كند؛ يكي ايجاد ضعف و اختلالات فيزيولوژيك كه موجب زردي برگ، پيچيده شدن برگها و شاخه هاي جوان و ريزش گل و ميوه مي شود و ديگري ترشح فراوان عسلك كه موجب جذب گرد و خاك و ايجاد پوششي از اين مواد و همچنين رشد قارچ مولد دوده در روي شاخ و برگ و ميوه ميشود (شكل 23 ).
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
شته ماده بي بال به رنگ سبز مايل به زرد و به طول 5/1 تا 2 ميليمتر است (شكل 24 ). زمان تفريخ تخمها مصادف با باز شدن جوانه هاست و پوره ها به جوانه هاي برگ حمله كرده و مقدار زيادي عسلك توليد مي كنند، در اثر تغذيه آنها برگهاي جوان و سرشاخه ها پيچيده شده و از رشد باز مي مانند ( شكل 25 ). در درختان بارور به شدت از ميزان محصول مي كاهند و باعث بدشكلي و ريزي ميوه هاي باقيمانده مي شوند. خسارت اين آفت در نهالستانها و روي درختان جوان بسيار شديد است . در طول تابستان جمعيت آفت به شدت كاهش مي يابد كه نتيجه اثر حرارت شديد محيطي و وقوع تغييراتي در شيره گياهي و فعاليت قابل توجه دشمنان طبيعي اين شته مي باشد. از اوايل پاييز به بعد جمعيت اين شته رو به فزوني محسوس مي گذارد. زمستان گذراني اين آفت به صورت تخم در اطراف جوانه هاي سيب و سرشاخه هاي جوان مي باشد و داراي چندين نسل در سال بوده و به صورت بكرزايي تعداد بسيار زيادي پوره توليد مي نمايد ( شكل 26 ).
شكل 23 شكل 24
شكل 25 شكل 26
مبارزه :
مبارزه شيميايي به صورت مبارزه زمستانه با استفاده از سموم حشره كش فسفره مخلوط با روغن هاي زمستانه
مبارزه بهاره را مي توان با سمپاشي عليه آفات ديگر از جمله شپشك واوي و يا نسل اول كرم سيب به صورت تلفيقي انجام داد. با توجه به اينكه اين آفت موجب پيچيدگي برگها مي شود لذا در مبارزه اختصاصي برعليه آن بايد از سموم سيستميك مانند؛ پريمور، كنفيدور و يا متاسيستوكس استفاده نمود.
شته مومي يا شته خوني سيب Eriosoma lanigerum
اين آفت غير از سيب ، به انواع گلابي اهلي و وحشي، به و زالزالك حمله مي كند و به صورت توده هاي سفيد رنگ در ماه هاي بهار و تابستان روي شاخه ها و تنه درختان بخصوص ( شكل 27 ) در اطراف زخمهاي حاصل از هرس شاخه ها (شكل 28 ) ديده مي شود. در عين حال اين آفت به ريشه و طوقه درختان نيز حمله مي كند. در روي ريشه و طوقه ، خسارت اين آفت با ايجاد برآمدگي و گال هاي مخصوص همراه است ( شكل 29 ) اين برآمدگي ها و گال ها روي سرشاخه ها هم ديده مي شود (شكل 30 ).
شكل 27 شكل 28
شكل 29 شكل 30
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
شته ماده بي بال به طول 2تا 3 ميليمتر و به رنگ صورتي تيره تا قهوه اي تيره متغير است. بدن پوشيده از ترشحات مومي سفيد رنگ و اليافي شكل است (شكل 31 ). زمستان گذراني اين شته به شكل پورگي است و محل زمستان گذراني در شكاف هاي موجود يا ايجاد شده توسط اين شته روي تنه و شاخه هاي سنين مختلف و حتي شاخه هاي همان سال و طوقه و ريشه هاي صخيم و اصلي مجاور تنه و نزديك خاك است.
شكل 31
مبارزه :
با توجه به اينكه فعاليت اين شته موضعي مي باشد، لذا هرس شاخه هاي آلوده و سوزاندن آنها و سمپاشي موضعي نقاط آلوده بدون اينكه ساير نقاط درخت را به سم آغشته كنيم ، عملي است. براي سمپاشي مي توان از سموم نفوذي به اضافه روغن و يا سموم سيستميك ذكر شده در مورد شته سبز سيب استفاده تمود.
شپشك واوي سيب Lepidosaphes malicola
اين آفت به درختان سيب، گلابي، هلو و زردآلو و تعداد زيادي از درختان غيرمثمره حمله مي كند و با مكيدن شيره نباتي و همچنين ايجاد اختلالات فيزيولوژيك باعث ضعف شديد و مرگ درختان ميزبان مي شود. درختان آلوده داراي برگهاي كوچك و رنگ پريده ، ميوه هاي بد شكل و ريز و سرشاخه هاي خشك مي باشند.
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
سپر اين حشره به رنگ خاكستري مايل به قهوه اي به طول 3 تا 4 ميتيمتر و شبيه واو فارسي است (شكل 32 ). اين آفت به تنه ، شاخه و حتي برگ و ميوه حمله نموده ( شكل 33 ) و با تغذيه از شيره نباتي موجب كوچك ماندن و بد شكلي مييوه ها مي شود ( شكل 34 ). زمستان گذراني به صورت تخم در زير سپر حشره ماده مي باشد و خروج پوره ها از اواسط ارديبهشت ماه شروع مي شود. پوره هاي نسل دوم اين آفت در اواسط مرداد ماه مشاهده مي شوند. هر يك از پوره ها پس از خروج از تخم، مدتي را روي شاخ و برگ حركت مي كنند و پس از يافتن مكان مناسب ، خرطوم خود را در بافت گياه فرو برده و همانجا ثابت مي شوند و شروع به ترشح سپر مي كنند كه آنها را از گزند عوامل خارجي مصون مي دارد . اين آفت داراي 2 نسل در سال است.
شكل 32 شكل 33
شكل 34
مبارزه :
1- هرس شاخه ها و سرشاخه هاي آلوده و سوزانده آنها
2- مبارزه شيميايي : بهترين موقع سمپاشي در اواسط ارديبهشت ماه و اواسط مرداد ماه مصادف با ظهور پوره هاي سن اول نسل هاي اول و دوم مي باشد. براي سمپاشي مي توان از سموم فسفره نفوذي استفاده كرد و براي اينكه نتيجه بهتري حاصل شود ، ميتوان به سموم مذكور ، روغن تابستانه اضافه نمود.
شپشك نخودي coryli Eulecanium
تاكنون فعاليت اين آفت روي به، سيب، گلابي، گوجه، آلو، بادام، هلو، گيلاس، آلبالو و زردآلو ديده شده است. اين حشره با مكيدن شيره گياهي از برگها و شاخه ها ، درخت ميزبان را ناتوان مي كند. شاخه هاي شديداً آلوده به تدريج مي خشكند و ميزان محصول و كيفيت آن كاهش مي يابد. شكل ديگر خسارت اين آفت ترشح عسلك است كه اعمال تنفسي درخت را مختل مي سازد. اين آفت در نواحي دشت كه داراي آب و هواي معتدل گرم مي باشد، خسارت بيشتري ايجاد مي كند.
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشره ماده در حالت بلوغ نيم كروي و به رنگ قرمز براق مي باشد و اندازه آن در حدود يك ماش يا كمي بزرگتر است (شكل 35 ). اين آفت زمستان را به صورت پوره سن 2 سپري مي كند و در بهار پس از مدتي تغذيه و ترشح عسلك ، در اواسط خرداد ماه شروع به تخم ريزي مي كند. در اين حالت به مرور بدن حشره ماده از سطح زيرين چروكيده شده و تبديل به محفظه تخم مي شود. اين تخم ها در اواسط بهار باز مي شوند و پوره ها از زير جلد ماده خارج شده و در سطح برگها و سرشاخه ها پراكنده مي شوند و پس از مدتي با فرو بردن خرطوم خود در نسج گياه، همانجا ثابت مي شوند.اين حشره داراي يك نسل در سال مي باشد.
شكل 35
مبارزه :
در صورت انجام مبارزه شيميايي بر عليه ساير آفات كليدي درختان ميوه، اين آفت نيز كنترل خواهد شدو نيازي به مبارزه اختصاصي ندارد اما در صورت نياز، مناسب ترين موقع سمپاشي، زماني است كه پوره هاي سن اول از زير سپر خارج شده و متحرك هستند و هنوز روي درخت ثابت نشده اند كه معمولاً در اواسط تير ماه مي باشد.
پسيل گلابي Psylla pyricola
اين حشره مهمترين آفت گلابي مي باشد كه همه ارقام گلابي حتي گلابه هاي وحشي و جنگلي نيز مورد حمله آن قرار مي گيرند. اين آفت مكنده بوده و شيره گياه را با فرو كردن خرطوم خود در بافتهاي گياهي مي مكد. زيان اين آفت در نواحي گرم و خشك به مراتب بيشتر از نقاط سرد و مرطوب است. اين حشره از دو جهت خسارت وارد مي آورد؛ اول اينكه مستقيماً شيره گياهي را مي مكد و درخت را به شدت ضعيف مي نمايد و دوم آنكه با ترشح عسلك، سطح برگها و ساير اعضاي گياهي را پوشانده و اين پديده گذشته از اخلال در امر تنفس و فتوسنتز، باعث تمركز اشعه خورشيد در قطرات عسلك شده و اين قطرات همانند ذره بين برگها را زير حرارت شديد قرار مي دهند و در نتيجه در موارد بسياري سوختگي شديد در برگها به وجود مي آيد(شكل 36 ). ترشح عسلك گهگاه آن چنان شديد است كه زير درختان يكپارچه خيس مي شود . برگهاي شديداً آلوده، پيچ خورده و بي موقع ريزش مي كنند. ميوه ها تغيير شكل داده و كوچك و بدشكل مي شوند. اين قبيل ميوه ها عالباً مي ريزند. درختان پسيل زده مقاومت شان در برابر سرماي زمستانه كاهش مي يابد (شكل 37 ).
شكل 36 شكل 37
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
پسيل گلابي زمستان را به صضورت حشره كامل در زير برگهاي ريخته شده اطراف تنه درخت، در زير پوستكهاي تنه و حتي سطح زيرين سرشاخه ها مي گذراند. حشرات كامل فرم زمستانه 5/3 تا 4 ميليمتر و به رنگ نارنجي متمابل به قهوه اي مي باشند و در پشت سينه و شكم داراي تزئينات نواري تيره رنگ هستند (شكل 38 ). پوره ها شكل كلي حشرات كامل را دارند كه هرچه از سن آنها مي گذرد، شباهت بيشتري به حشره كامل پيدا مي كنند (شكل 39 ). تخمريزي حشرات كامل زمستان گذران معمولاً از اوايل اسفند ماه شروع مي شود. تخمريزي در اطراف جوانه ها، فرورفتگي هاي اطراف آنها، انتهاي دمگلهاي فشرده و روي شاخه هاي نازك صورت مي گيرد. اكثر تخمها قبل از ريختن گلبرگها گذاشته مي شوند. حشرات كامل نسلهاي بعدي اندازه كوچكتري دارند (3-2 ميليمتر). در بهار وتابستان بيشتر تخمها بر روي برگ به حالت تجمع و در نزديكي رگبرگ اصلي گذاشته مي شود. اين حشره داراي 5 نسل در سال مي باشد.
شكل 38 شكل 39
مبارزه :
1- با توجه به اينكه پسيل گلابي طالب آب وهواي گرم و خشك است لذا كشت يونجه يا پوشش هاي سبز ديگر در زير درختان ، نظر به اينكه محيط را تا حدودي مرطوب مي سازد، مي تواند جمعيت آفت و تخمريزي آن را كاهش دهد.
2- رعايت اصول باغباني از جمله رعايت فواصل درختان كه نبايستي از 8 متر كمتر باشد زيرا انبوهي درختان به افزايش جمعيت و توليد مثل آفت كمك مي كند. به همين ترتيب هرس شاخه هاي اضافي و كاستن از انبوهي بيش از حد شاخ و برگ كه موجب تهويه بيشتر مي شود، در نقصان انبوهي آفت بسيار مؤثر است.
3- مبارزه شيميايي : بهترين زمان براي سمپاشي، بلافاصله پس از ريزش گلهاست زيرا در اين زمان اكثر قريب به اتفاق جمعيت آفت را پوره تشكيل داده و توليد عسلك هنوز بسيار اندك است بعلاوه حشرات كامل نسل جديد هنوز تخمريزي خود را آغاز نكرده اند.
سنك گلابي Stephanitis pyri
همه درختان ميوه سردسيري خانواده گلسرخيان ، گياهان ميربان اين آفت مي باشندولي ميزبان اصلي آن سيب ،گلابي، به و گيلاس هستند. اي حشره و پوره هاي آن از شيره برگ در سطح زيرين آن تغذيه نموده و روي برگ در قسمت هاي تغذيه شده بي رنگ مي شود. اين گونه برگها در سطح رويي سبز بي رنگ يا سبز زيتوني و در سطح زيرين پوشيده از پوسته هاي پورگي و فضولات و نقاط سياه رنگ (تخم) مي باشند (شكل 40 ). خسارت آن در تابستان كاملاً مشهود است. در صورت شدت خسارت، درختان به شدت ضعيف شده و توان شان به شدت كاهش مي يابد. ميوه هاي چنين درختاني كوچك و پژمرده مي شوند. اين گونه درختان كم بار شده و برگها قبل از فصل خزان مي ريزند. ريزش ميوه در درختان آلوده شديد است . ريزش برگها و ميوه ها تا حدود 80% نيز مي رسد.
شكل 40
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
طول حشره كامل 3 تا 5/3 ميليمتر و داراي بالهاي شفاف و مشبك شبيه تور است. روي هر بال دو لكه بزرگ تيره رنگ يكي در بالا و ديگري در پايين مشاهده مي شود. در طرفين سينه دو صفحه به شكل برگ مدور و مشبك ديده مي شود ( شكل 41 ).
شكل 41
اين حشره زمستان را به صورت حشره كامل زير برگهاي ريخته شده پاي درختان و علفها و شكاف زمين و هر گونه پناهگاهي كه در دسترس آن باشد حتي زير پوستكهاي شاخه و تنه درختان مي گذراند. در بهار حشرات كامل مصادف با باز شدن كامل برگها ظاهر مي شوند و پس از جفتگيري ، حشرات ماده داخل نسج در سطح زيرين برگ تخمريزي مي كنند. اولين پوره ها از اوايل خرداد مشاهده مي شوند. دوره پورگي 25 تا 40 روز است و پس از اين مدت حشرات كامل خارج شده و پس از جفتگيري ، تخمريزي مي نمايند و نسل دوم را به وجود مي آورند. پوره هاي اين نسل از اوايل مرداد ماه ظاهر مي شوند و خسارت در اين زمان بسيار شديد است. اين آفت داراي 2 نسل در سال مي باشد.
مبارزه :
اين حشره بسيار خطرناك است و در حال حاضر هيچگونه راه مبارزه بجز سمپاشي وجود ندارد. زمان اوج جمعيت اين آفت در ماه هاي تابستان است كه اغلب اين اوج از خرداد ماه آغاز مي شود . مبارزه شيميايي با اين حشره دشوار نيست و سموم تماسي و نفوذي آن را به سادگي مهار مي كنند. زمان سمپاشي مي تواند با زمان سمپاشي بر عليه نسل دوم كرم سيب توام باشد.
كنه تار تن دو نقطه اي Tetranychus urticae
اين كنه يكي از خطرناك ترين آفات درختان ميوه سردسيري است . تراكم بسيار شديد آفت روي همه درختان ميوه از جمله گردو، توان درخت را به شدت كاهش داده و ميوه را از نظر كميت و كيفيت به شدت دچار نقصان مي كند. اين كته ها روي برگ و شاخه ها تار مي تنند و به همين جهت به آنها تار تن مي گويند ( شكل 42 ).
شكل 42
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
اين كنه بسيار ريز بوده و به خاطر دو لكه تيره اي كه در پشت خود دارد به كنه دو نقطه اي معروف است. كنه هاي نر كوچكتر از كنه هاي ماده مي باشند. رنگ كنه هاي زمستان گذران قرمز يا نارنجي است در حاليكه در طول فصل، رنگ آنها از زرد كم رنگ متمايل به سبز تا تقريباً تيره تغيير مي كند. تخم كروي و روشن است (شكل 43 و 44 ).
شكل 43 شكل 44
اين كنه زمستان را به صورت ماده هاي قرمز يا نارنجي در زير پوستك هاي درختان و لابلاي باقيمانده هاي گياهي سطح خاك مي گذراند. كنه هايي كه زمستان را روي خاك و يا در قسمت هاي پايين درخت گذرانده اند، پس از گرم شدن هوا از همان گياهان سطح باغ تغذيه مي كنند و پس از مدتي به قسمتهاي بالايي درختان ميزبان حركت مي نمايندو اين كنه در تابستان به بالاترين حد خسارت زايي خود مي رسدبه ويژه زماني كه دشمنان طبيعي آن قبلاً به وسيله سمپاشي هاي نامناسب از بين رغته باشند ( شكل 45 ). هواي گرم و خشك براي توليد مثل و افزاايش جمعيت اين كنه بسيار مناسب است و اگر حرارت و غذا مناسب باشد، اين كنه در هر هفته يك نسل توليد مي كند و به اين ترتيب مي تواند تا بيش از 15 نسل در سال توليد كند.
شكل 45
مبارزه :
1- هر شرايطي كه به ايجاد گرد و خاك و تجمع آن روي برگ منجر شود، باعث ازدياد جمعيت اين كنه مي شود بنابراين اگر بتوان جاده هاي خاكي درون باغي را با مواد روغني نفتي پوشش داد به طوريكه در اثر رفت و آمد خاك بلند نشود، تاثير خوبي خواهد داشت.
2- آبياري تاثير بسيار زيادي در جلوگيري از خسارت اين كنه دارد. در باغها بيشترين خسارت و حمله اين كنه روي درختاني است كه تنش آبي دارند.
3- خودداري از كاربرد سموم حشره كش با طيف وسيع به منظور جلوگيري از نابودي دشمنان طبيعي كنه دو نقطه اي
4- خودداري از كاربرد گوگرد و تركيبات آن جهت كنترل بيماري هاي گياهي از جمله سفيدك؛ زيرا دشمنان طبيعي كنه دو نقطه اي نسبت به گوگرد بسيار حساس بوده و به راحتي از بين مي روند و لذا مطلوب تر است كه براي كنترل سفيدك و ساير بيماري هاي گياهي از تركيبات قارچ كش اختصاصي استفاده شود.
5- مبارزه شيميايي با استفاده از سموم كنه كش اختصاصي مانند: مروسيد، امايت، پروپارژيت، سيترازون و ...
آفات درختان ميوه هسته دار
شته سبز هلو Myzus persicae
فعاليت اين آفت روي هلو، آلو، گوجه، بادام، زردآلو، شليل، گلابي و سيب ديده شده است . برگ درختان ميزبان به علت حمله اين شته به شدت مي پيچد (شكل 46 ) . روي هلو بيشترين خسارت را وارد مي سازد. حمله شديد اين شته باعث ريزش برگ و حتي ميوه هاي جوان مي گردد. خسارت اين آفت با ترشح عسلك همراه است. محل استقرار شته سطح زيرين برگ است (شكل 47 ) .
شكل 46 شكل 47
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
طول بدن ماده هاي بي بال 5/1 تا 5/2 ميليمتر و رنگ بدن از سبز تا سبز مايل به زرد تغيير مي كند در مورد ماده هاي بالدار ، سر و سينه سياه و شكم به رنگ زرد با لكه هاي تيره است (شكل 48 ). در نقاط مرتفع و سردسير زمستان گذراني به صورت تخم روي سرشاخه ها و تنه درختان ميوه هسته دار مي باشد اما در گلخانه ها در تمام طول سال به صورت ماده هاي بدون بال فعال هستند. در مناطق سردسير ، تخم ها مصادف با باز شدن شكوفه ها ، تفريخ مي شوند. اولين خسارت آفت روي شكوفه ها و ميوه هاي تازه تشكيل شده صورت مي گيرد و باعث ريزش آنها مي شود. به محض ظهور برگها ، اين شته ها در سطح زيرين برگ متمركز شده و باعث پيچيدگي آنها و حتي سرشاخه هاي جوان مي گردند.اين شته ها معمولاًپس از ايجاد چند نسل در روي درختان هسته دار ، معمولاٌ از اواسط بهار بر روي صيفي جات و سبزي جات و ساير گياهان يك ساله مهاجرت مي كنند. از اواخر تابستان تا اوايل پاييز به تدريج افراد بالدار مجدداً بر روي درختان هسته دار مهاجرت مي كنند.
شكل 48
مبارزه :
سمپاشي اختصاصي بر عليه اين شته توصيه نمي شود و در صورت لزوم مي نوان سمپاشي برعتيه آن را با سمپاشي بر عليه ساير آفات مهم درختان ميوه سردسيري همزمان نمود. در صورتيكه تراكم جمعيت آفت بسيار زياد باشد و نياز به سمپاشي اختصاصي داشته باشد، مي توان از سموم پريمور، متاسيستوكس و يا كنفيدور استفاده نمود.
كرم آلو Grapholitha funebrana
يكي از آفات مهم و كليدي آلو و گوجه مي باشد كه خسارت آن گاهي به بيش از 90% مي رسد. تا كنون روي گوجه ، آلو ، زردآلو و هلو و به ندرت گيلاي و آلبالو ديده شده است. لاروهاي اين حشره داخل ميوه تغذيه مي كنند (شكل 49 ) . در مراحل اول رشد، اين آفت باعث ريزش شديد ميوه هاي جوان مي گردد. در روي آلو و گوجه ، آلودگي ميوه ها با ترشح صمغ همراه است و رشته هاي باريكي از اين مواد از ميوه خارج مي شود (شكل 50 ) ميوه هاي آلوده باقيمانده روي درخت دچار پيش رسي قابل توجهي مي شوند.
شكل 49 شكل 50
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
عرض حشره كامل با بالهاي باز 12 تا 15 ميليمتر است. بالهاي رويي به رنگ قهوه اي متمايل به خاكستري بوده كه در محل اتصال به بدن تيره تر است . هر بال رويي در انتها داراي چهار خط كوچك سياه است . در سطح فوقاني بالهاي رويي خطوط مواج تيره و روشن به چشم مي خورد (شكل 51 ). لارو در قسمت پشت به رنگ متمايل به قرمز و در قسمت شكم به رنگ ارغواني كم رنگ مي باشد . طول لارو به 13 ميليمتر مي رسد.
شكل 51
اين آفت داراي دو نسل در سال بوده و زمستان را به صورت لارو سن آخر داخل پيله اي شبيه پيله كرم سيب در زير پوست و پوستك هاي تنه و شاخه هاي درختان ميزبان و ندرتاً در شكاف هاي خاك و لابلاي بقاياي گياهي پاي درختان مي گذراند. در بهار پس از طي دوره شفيرگي، مصادف با باز شدن شكوفه هاي درختان ميزبان ، حشرات كامل كامل ظاعهر مي شوند و اولين تخمهاي خود را روي برگ ، شاخه و كاسبرگ گياهان مذكور قرار مي دهند. تغذيه لاروها از دانه ميوه هاي كوچك باعث ريزش آنها مي گردد. حشرات كامل نسل دوم از اواسط خرداد ظاهر مي شوند و مستقيماً روي ميوه تخم ريزي مي كنند. لاروهاي اين نسل به ميوه صدمه مي زنند. در نواحي معتدل گرم، نسل سومي نيز ايجاد مي كند.
مبارزه :
مبارزه شيميايي عليه اين آفت مي تواند بسياري از آفات ديگر درختان ميوه سردسيري را پوشش دعد. زمان مبارزه بر عليه كرم آلو را مي توان بر اساس تخم گذاري حشره ماده و تعيين زمان تفريخ تخم ها و قبل از نفوذ لاروها به داخل ميوه به كمك تله فرموني مشخص نمود. براي سمپاشي مي توان از سموم توصيه شده براي كرم سيب استفاده كرد.
كرم سرشاخه خوار هلو Anarsia lineatella
اين حشره از آْفات مهم درختان ميوه هسته دار بخصوص هلو، زرذآلو، بادام، آلو و گوجه مي باشد. اين آفت سه شكل متفاوت تغذيه دارد. يك شيوه خسارت آن تغذيه از جوانه ها و غنچه هاي باز شده (شكل 52 ) و شيوه ديگر تغذيه از شاخه ها و جوانه هاست كه در مراحل اول رشد داخل سرشاخه ها مي شود و باعث خشك شدن آنها و ايجاد سرشاخه هاي فرعي مي گردد (شكل 53 ) و شيوه سوم خسارت آن ، تغذيه از ميوه است (شكل 54 ) كه اين خسارت چشمگير و مهم تر است.
شكل 52 شكل 53
شكل 54
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
عرض حشره كامل با بالهاي باز 11 تا 15 ميليمتر است . بال هاي رويي تقريباً مستطيلي شكل وداراي زمينه اي تيره بوده و لكه هاي سياه و بعضاً شبيه لوزي آنها را پوشانده اند.يكي از ويژگي هاي اين حشره پالپ هاي آن است كه در جلو سر به طور مشخصي ضخيم و به طرف جلو امتداد دارد (شكل 55 ) . لارو هاي سن اول به رنگ قرمز روشن متمايل به قهوه اي مي باشند (شكل 56 )، از سن دوم به بعد رنگ شان متمايل به قهوه اي مي شوند . اين رنگ تمام بدن به استثناي نوارهاي باريك غشايي بين بندها را مي پوشاندحداكثر اندازه لارو 13 ميليمتر است (شكل 57 ). اين حشره زمستان را به صورت لارو سن دو در داخل جوانه ها به سر مي برد . اين لاروها در اواخر زمستان و يا اوايل بهار از محل زمستاني خارج شده و فعاليت خود را آغاز مي نمايند. در اين زمان جوانه ها كاملاً متورم هستند اين لاروها وارد غنچه ها شده و به تغذيه مي پردازند. هر لارو 4 تا 6 غنچه و گل را با تغذيه از قسمت هاي زايشي تخريب مي نمايد. در پايان ريزش گلبرگها ، حمله به سرشاخه هاي جوان شروع مي شود. تغذيه لاروها در داخل سرشاخه ها از بالا به سمت پايين ادامه مي يابد و هنگامي كه به قسمت هاي سخت شاخه رسيد، آن را ترك نموده و سرشاخه ديگري را در همان نزديكي مورد حمله قرار مي دهد. هر لارو به طور متوسط 4 سرشاخه جوان را از بين مي برد. خسارت آفت به سرشاخه ها تا اوايل خرداد ادامه مي يابد سپس سرشاخه ها را ترك كرده و ميوه هاي نارس را مورد حمله قرار مي دهند (شكل 58 ) . ميوه هاي آلوده ريزش مي كنند. لاروها پس از رسيدن به رشد كامل، از ميوه خارج شده و در شكاف كلوخه ها ، برگهاي پوسيده و لابلاي علفهاي هرز زير درختان ، داخل پيله بسيار ظريف تبديل به شفيره مي شوند. حشرات كامل از اواخر خرداد ماه ظاهر مي شوند و حشرات ماده روي ميوه و يا سرشاخه هاي در حال رشد تخم ريزي مي كنند و خسارت لاروهاي خارج شده از تخم متوجه ميوه هاست . اين لاروها پس از طي دوران لاروي تبديل به شفيره شده و حشرات كامل از اواخر مرداد ماه ظاهر مي شوند. اين پروانه ها پس از جفتگيري ، تخم هاي خود را ر.ي سرشاخه ها مي گذارند و لاروهاي حاصله از آن به درون جوانه ها نفوذ مي كنند و پس از تغذيه از قسمت هاي داخلي آنها ، در داخل جوانه ها تا بهار سال بعد زمستان گذراني مي كنند.
شكل 55 شكل 56
شكل 57 شكل 58
مبارزه :
1- جمع آوري ميوه هاي آلوده ريخته شده و معدوم نمودن آنها
2- هرس بهاره درختان قبل از كامل شدن دوران تغذيه لاروها (هرس سبز)
3- مبارزه شيميايي: سمپاشي در زماني كه ميوه ها تازه شروع به رنگ انداختن نموده اند كه مصادف با ظهور لاروهاي سن اول در نسل تابستانه و نفوذ آنها به داخل ميوه ها مي باشد و تقريباً در اواسط تير ماه مي باشد . براي سمپاشي مي توان از سموم فسفره نفوذي استفاده نمود.
مگس گيلاس Rhagoletis cerasi
اين حشره يكي از مهمترين آفات گيلاس مي باشد كه علاوه برگيلاس به آلبالو نيز حمله مي كند. لارو آفت از گوشت ميوه تغذيه مي كند و با ترشحات مخصوص خود باعث تخريب بافت ها مي شود (شكل 59 ) و يك نوع رسيدن بي موقع و لهيدگي ايجاد مي كند. بعلاوه وجود بقايا و فضولات آنها همراه با خود كرم ها ، ميوه را عملاً غيرقابل استفاده مي كند (شكل 60 ). اين آفت مي تواند 100% ميوه گيلاس را آلوده كند. خسارت آفت روي گيلاس هاي ديررس بيشتر است.
شكل 59 شكل 60
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشرات كامل كمي كوچكتر از مگس خانگي بوده و طول بدن آنها 5/3 تا 4 ميليمتر است . سر بزرگ و به رنگ زرد روشن ، سينه سياه با چهار نوار طولي نسبتاً روشن، سپرچه زرد رنگ ف شكم سياه، بالها شفاف و روي آن تعدادي نوارهاي دودي رنگ وجود داردكه مجموعاً عدد 118 را روي بال مجسم مي كند (شكل 61 ).
اين مگس يك نسل در سال دارد. زماني كه ميوه گيلاس هنوز سبز است ولي رشد خود را كرده و عنقريب است كه به زردي گرايد، مگس ها در طبيعت ظاهر مي شوند . حشره ماده پس از جفتگيري تخم هاي خود را داخل نسج ميوه قرار مي دهد معمولاً داخل هر ميوه يك لارو ديده مي شود. لارو تا هسته پيش رفته و در آنجا به تغذيه مي پردازد. ميوه هاي آلوده به سادگي از روي رنگ مات ميوه در محل آلوده مشخص مي شود (شكل 62 ). دوره رشدي لارو بين 10 روز تا يك ماه متغير است. پس از كامل شدن، لارو از ميوه خارج شده و خود را روي خاك مي اندازدو در عمق چند سانتيمتري خاك تبديل به شفيره مي شود (شكل 63 ) و تمام تابستان ، پاييز و زمستان را به همان صورت باقي مي ماند.
شكل 61 شكل 62
شكل 63
مبارزه :
1- شخم زدن و بيل زدن خاك اطراف درختان كه باعث تلفات تعداد قابل توجهي از شفيره هاي آفت مي شود
2- استفاده از صفحات زرد رنگ آغشته به چسب براي شكار حشرات كامل آفت ( اگر به اين صفحات مواد جلب كننده هم اضافه شود اثر مبارزه بسيار بالا مي رود ) .
3- مبارزه شيميايي: يك بار سمپاشي كافي است و رمان آن وقتي است كه ميوه هاي ديررس در حال رنگ انداختن هستند براي مبارزه مي توان از ديپتركس و يا ديازينون استفاده كرد.
زنبور مغز خوار بادام Eurytoma amygdali
لارو اين آفت از مغز بادام تغذيه مي كند و فقط پوست آن را باقي مي گذارد. در اثر تغذيه تعداد كمي از ميوه ها مي ريزندو اكثر آنها هم كه در مراحل بعدي آلوده مي شوند، در روي درخت خشك شده و پس از برداشت همچنان روي درخت باقي مي مانند. مي توان گفت اكثر ميوه هاي خشكيده بادام كه روي درخت در طول پاييز و زمستان باقي مي مانند، آلوده به اين آفت مي باشند. اين حشره يكي از مهمترين آفات بادام است كه ميزان خسارت آن تا 50% مي رسد.
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
طول بدن حشره 6 تا8 ميليمتر است . رنگ عمومي بدن قهوه اي تيره تا قرمز متمايل به قهوه اي مي باشد. شكم باريك و بال ها شفاف مي باشد (شكل 64 ) . لارو به رنگ سفيد ، بدن پهن و كوتاه و خميده است . لارو در انتهاي رشد به 4 تا 6 ميليمتر مي رسد (شكل 65 ).
شكل 64 شكل 65
اين حشره يك نسل در سال دارد . زمستان گذراني به شكل لارو كامل در داخل ميوه هاي خشك شده در سطح زمين يا روي درخت مي باشد. پس از زمستان گذراني لاروها تبديل به شفيره شده و حشرات كامل تقريباً مصادف با ريختن گلبرگها ظاهر مي شوند. حشرات ماده پس از جفتگيري ، تخم هاي خود را داخل پوست نرم و لطيف بادام بلافاصله پس از تشكيل ميوه مي گذارند. معمولاً داخل هر ميوه يك تخم گذاشته مي شود. لارو پس از خروج از تخم ، پوست داخلي را جويدهو به طرف مغز بادام پيش مي رود (شكل 66 ). بر اثر تغذيه ، ميوه پژمرده شده و رنگ آن به تيرگي مي گرايد. لاروهاي كامل تابستان ، پاييز و زمستان را به همان شكل داخل ميوه خشكيده گذرانده و در سال بعد مبدل به شفيره شده و حشره كامل با ايجاد يك سوراخ از ميوه خارج مي شود.
شكل 66
مبارزه :
1- بهترين و مؤثرترين شيوه مبارزه با زنبور مغزخوار بادام ، جمع آوري ميوه هاي به جا مانده بادام از زمين وروي درخت و سوزاندن آنهاست . اين كار بايد در يك منطقه به شكل همگاني انجام شود. در جمع آوري ميوه ها بايد دقت كرد كه ميوه اي بر جاي نماند چون اگر درصد كمي از ميوه ها باقي بمانند ، مسئله ساز خواهند شد.
2- انجام مبارزه شيميايي فقط بر عليه حشرات كامل ، بلافاصله پس از ريختن گلبرگها با يكي از سموم فسفره نفوذي با دوام مي تواند مؤثر باشد.
كرم سفيد ريشه Polyphylla olivieri
خسارت اين حشره روي همه درختان ميوه سردسيري و تعداد فراواني از گياهان زينتي و درختچه ها و درختان غير مثمر و زينتي ديده شده است. لارو اين حشره زندگي داخل خاكي داشته و از ريشه و طوقه گياهان ميزبان تغذيه مي كند. تغذيه داخل چوب نبوده بلكه از رو مي باشد. اين حشره يكي از خطرناكترين آفات درختان ميوه سردسيري است. خسارت شديد آن باعث مرگ درختان بي شماري مي شود.
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشره كامل به طول 3 تا 4 سانتيمتر و رنگ كلي آن قهوه اي مي باشد. سه نوار پشت سينه اول مشخص بوده و بالپوشها داراي لكه هاي سفيد متعدد است (شكل 67 ). لارو درشت و به شكل خميده بوده و طول آن به 9 سانتيمتر مي رسد. قسمت انتهايي بدن تيره مي باشد و داراي سه جفت پاي سينه اي مشخص است( شكل 68 ).
اين حشره يك نسل خود را در سه سال طي مي كند. شروع خروج حشرات كامل از اواخر خرداد است. اوج خروج حشرات كامل در تير ماه مي باشد. تمام فعاليتهاي حياتي شامل تغذيه، جفتگيري و تخمريزي در غروب و اوايل شب صورت مي گيرد و در طول روز هيچگونه فعاليتي ندارند. حشره ماده تخمهاي خود را در شكافها و تركهاي خاك و معمولاً در عمق 12-5 سانتيمتري خاك قرار مي دهد. لارو پس از خروج از تخم، شروع به تغذيه از ريشه مي نمايد. لاروها در ماههاي گرم سال در نزديكي هاي سطح خاك فعاليت مي كنند و در زمستان به اعماق خاك فرو مي روند. درختان مورد حمله زرد مي شوند و رشد شاخه هاي جديد در آنها متوقف مي شود، ميوه ها مي ريزند و يا كوچك مي مانند. اين درختان به علت قطع ريشه، در خاك استحكام چنداني ندارند و به سهولت كنده مي شوند و به زودي خشك مي گردند. لاروها پس از تغذيه و رشد كامل تبديل به شفيره مي شوند (شكل 69 ).
شكل 67 شكل 68
شكل 69
مبارزه:
براي جلوگيري از خسارت اين آفت بايد اولاً باغهاي ما فقط باغ ميوه بوده ، دوم آنكه سطح باغها بايد از علفها كه منبع تغذيه لاروهاي سن اول اين حشره هستند، پاك گردد. يكي از اساسي ترين شيوه هاي مبارزه ، شخم زدن سطح باغ مي باشد.
مبارزه شيميايي: بهترين زمان سمپاشي ماههاي ارديبهشت و خرداد است كه محلول سمي را با همان غلظت رايج درست كرده و پاي درختان مي ريزيم . نكته مهم اينكه لازم است روز قبل ، آبياري انجام شود تا بدينوسيله خلل و فرج خاك پر شده بطوريكه در محلولپاشي از هدر رفتن آن جلوگيري شود. براي مبارزه مي توان از سموم فسفره استفاده نمود و اين كار بايد در سه سال متوالي انجام شود. بسته به بزرگي درخت مي توان پاي هر درخت تا بيست ليتر محلول سمي به كار برد.
كرم طوقه و ريشه يا كاپنوديس درختان ميوه سردسيري Capnodis tenebrionis
خسارت اين آفت روي همه درختان ميوه سردسيري خانواده گلسرخيان مشاهده مي شود. خسارت اصلي مربوط به لارو است كه به طوقه ، قسمت انتهايي تنه و قسمت هاي فوقاني ريشه هاي قطور حمله مي كند به عبارت ديگر چوبخواري مي كند (شكل 70 ). حشره كامل از شاخ و برگها به تغذيه مي پردازد (شكل 71 ). دالانهاي لاروهاي زير پوستي بوده و درختان را به سرعت مي خشكاند. حمله لاروي اين حشره بيشتر در باغهاي جوان و درختان كم سن و سال كه به علتي از سلامت كامل برخوردار نيستند، ديده مي شود. يك لارو قادر است يك درخت جوان 4-3 ساله را نابود كند (شكل 72 ). اين حشره از آفات خطرناك درختان ميوه سردسيري به ويژه هسته دارهاست.
شكل 70 شكل 71
شكل 72
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشرات كامل سوسكهاي سياه رنگ و نسبتاً بزرگي هستند كه 2 تا 3 سانتيمتر طول دارند. رنگ كلي آن سياه مات بوده و پشت سينه اول چهار لكه نسبتاً برجسته سياه رنگ شفاف ديده مي شود كه دو عدد آنها در بالا و دو عدد ديگر در پايين قرار دارند لابلاي اين نقوش سياه رنگ، سفيد برفي است (شكل 73 ) . طول لارو سن آخر به 5/7 سانتيمتر مي رسد اين لاروها بدون پا بوده و بند مياني سينه رشد بيشتري داشته و عريض تر از ساير قسمت هاي بدن است اين لاروها معمولاً به حالت خميده زير پوست مشاهده مي شوند (شكل 74 ) .
اين حشره يك نسل در دو سال دارد. حشره كامل در تابستان و اوخر پاييز از خاك خارج مي شود و بدون تخمريزي و به همان صورت در پناهگاههاي مختلف زمستان گذراني نموده و در بهار سال بعد پس از تغذيه، جفتگيري و تخمريزي مي كند. تخمريزي بيشتر در خاك صورت مي گيرد ولي گهگاه تعدادي تخم در سطح خاك و يا مستقيماً روي طوقه نيز ديده ي شود. لاروهاي حاصل از اين تخمها، زمستان را گذرانده و در تابستان و اوايل پاييز سال بعد تبديل به حشره كامل مي گردند. عمده خسارت اين آفت در نهالستانهاست.
شكل 73 شكل 74
مبارزه :
اين حشره فقط به درختاني حمله مي كند كه مشكلي در كاشت و يا داشت آنها وجود دارد. درختاني كه از آبياري منظم و كافي به ويژه در تابستان برخوردارند، غالباً عاري از آلودگي مانده در حاليكه درختاني كه در آبياري آنها خللي بوده به اين آفت آلوده مي شوند. در بين عوامل ضعف، مهمترين آنها آب است ولي نقش ساير عوامل را نيز بايد در نظر داشت. بنابر اين بهترين شكل مبارزه با اين حشره توجه به تمام جزئيات كاشت و داشت است.
سوسك پوستخوار درختان ميوه Ruguloscolytus mediterraneus
اين حشره به تمام درختان ميوه سردسيري حمله ور مي شود. بطور كلي خسارت روي هسته دارها بيشتر از دانه دارهاست. هم لارو و هم حشره كامل اين آفت خسارت زا هستند. هر دوي اينها چوبخواري مي كنند و محل فعاليتشان زير پوست تنه و شاخه در منطقه زاينده و كامبيوم است. اين حشره را مي توان بدترين و خطرناكترين آفت درختان ميوه سردسيري دانست. حشرات كامل اغلب روي درختان سالم فعاليت مي كنند و در پوست تنه و سرشاخه ها براي تغذيه دالانهايي حفر مي كنند كه در بعضي از درختان اطراف اين دالانها كمي بعد نكروزه و خشك مي شودو حشرات كامل همچنين به محل اتصال دستجات ميوه و برگ به شاخه حمله كرده و باعث خشكيدن يكباره آنها مي شوند (شكل 75 ). در روي درختان هسته دار ، از سوراخ ها يا محل تغذيه آنها صمغ خارج مي شود (شكل 76 ). لاروها بيشتر روي درختان ضعيف شده كه در آنها فشار شيره نباتي كمتر است ، فعاليت مي كنندو با قطع آوندهاي آبكش باعث قطع جريان شيره نباتي و در نتيجه خشك شدن سرشاخه هاي درختان مي شوند.
شكل 75 شكل 76
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
حشره كامل سوسك كوچكي به طول 5/1 تا 5/2 ميليمتر است. رنگ كلي بدن سياه با حاشيه قرمز در بالها و در پشت سينه و بالپوشها نقاط فرورفته اي ديده مي شود (شكل 77 ). لارو بدون پا و خميده و به رنگ سفيد شكري است كه در انتهاي رشد به حدود 2 ميليمتر مي رسد (شكل 78 ).
شكل 77 شكل 78
زمستان گذراني اين آفت به صورت لارو در داخل دالانهاي زير پوست درخت مي باشد. اين لاروها در اواسط ارديبشت تبديل به شفيره شده (شكل 79 ) و حشرات كامل از اوايل خرداد روي تنه و سرشاخه هاي درختان ديده مي شوند. حشرات كامل پس از مدتي تغذيه ، جفتگيري نموده و حشره ماده روي درختان ضعيف شده دالاني به نام دالان مادري حفر نموده و در كناره هاي آن تخمريزي مي كند. لاروها پس از خروج از تخم ، شروع به تغذيه نموده و در جهت عمود بر دالان مادري در محل عبور آوندهاي آبكش، دالانهاي ديگري حفر مي كنند (شكل هاي 80 و 81 ). لاروها پس از تكميل دوران تغذيه، در انتهاي دالان محفظه كوچكي به نام اتاقك شفيره تعبيه مي كنند و تبديل به شفيره مي شوند. حشرات كامل نسل دوم ، اوايل تا اواسط مرداد و حشرات نسل سوم ، اواسط شهريور تا اواخر مهر ظاهر مي شوند.
شكل 79 شكل 80
شكل 81
مبارزه :
اين حشره منحصراً به درختاني حمله مي كند كه از سلامت برخوردار نيستند و در اين ميان آب داراي اهميت بسيار زيادي است بنابر اين مهمترين عامل در دور نگهداشتن اين حشره از درختان، آبياري منظم و كافي است در واقع هيچ عاملي به اندازه تشنگي و بي آبي درختان را آماده پذيرش حشرات چوبخوار از جمله اين حشره نمي كند . تقويت عمومي درختان، قطع سرشاخه ها و درختان خشكيده و هرس منظم درختان و حفظ سلامتي آنها به نحو قابل ملاحظه اي از ميزان خسارت اين آفت مي كاهد.
مبارزه شيميايي منحصراً عليه حشرات كامل و در موقع ظهور آنها در نسلهاي مختلف صورت مي گيرد. سموم نفوذي نيز مي تواند تا حدودي لاروهاي اين حشره را در زير پوست نابود كند. براي اين منظور مي توان از مخلوط گوزاتيون و ليندن (يا سوين) استفاده نمود.
سوسك هاي چوبخوار معمولي Sphenoptera davatchii و S. kambyses
اين حشرات به تمام درختان ميوه هسته دار حمله مي كنند و داراي رژيم چوبخواري بوده و لارو آنها در منطقه زير پوستي تنه و شاخه و كامبيوم فعاليت تغذيه اي دارند. خسارت در بعضي شرايط شديد بوده و درختان را به نابودي مي كشانندو تنه و سرشاخه درختان آفت زده، آلودگي شديد به مواد صمغي قهوه اي رنگ نشان مي دهند. سوراخ هاي خروجي آفت به قطر 3 تا 4 ميليمتر و كم وبيش بيضي شكل است. اگر در محلهاي صمغ زده بخصوص در حد فاصل بين قسمتهاي خشك شده و بافتهاي زنده ، پوست تنه يا شاخه را كنار بزنيم، لاروهاي نعل اسبي اين آفت به اندازه هاي مختلف در زير پوست مشاهده مي شوند. در محل استقرار لاروها توده متراكمي از فضولات و خاك اره به صورت ورقه نازك آجري يا قهوه اي رنگ تيره ديده مي شود. لاروها زير پوست را به صورت نوارها و صفحات نامنظم خالي مي كنند.
مشخصات و نحوه زندگي آفت:
گونه kambyses بيشتر در نواحي با شرايط آب و هوايي معتدل و گرم انتشار دارد. اندازه آن 10 الي 12 ميليمتر مي باشد. رنگ عمومي بدن قهوه اي تيره با جلاي فلزي است. انتهاي بالپوشها دندانه هاي بلند و نوك تيز ندارد (شكل 82 ). در مورد گونه davatchii اندازه بدن نسبتاً كوچكتر و حدود 7 تا9 ميليمتر و رنگ آن روشن تر و با جلاي فلزي بيشتر است. انتهاي بالپوشها دندانه هاي تيز و بلند دارد (شكل 83 ). اين گونه بيشتر در نواحي كوهستاني و سردسير انتشار دارد. لارو در هر دو گونه با سينه پهن تر از ساير قسمتهاي بدن و بدون پا و به رنگ سفيد شكري است و طول آن به 3 سانتيمتر مي رسد (شكل 84 ).
شكل 82 شكل 83
شكل 84
گونه kambyses داراي دياپوز اجباري بوده و زمستان را به صورت پيش شفيره در داخل چوب مي گذراند اما در مورد گونه davatchii زمستان گذراني به صورت لاروهاي سنين مختلف بوده و فاقد دياپوز اجباري است و حشرات كامل آن از اواسط ارديبهشت ماه شروع به خارج شدن مي كنند و ممكن است تا شهريور ادامه يابد در مورد گونه kambyses خروج حشرات كامل از اواسط ارديبهشت تا اواسط تير ماه طول مي كشد. از آنجايي كه اين حشرات حرارت دوست مي باشند، لذا تخمها در جهاتي از شاخه و تنه گذاشته مي شوند كه از آفتاب بيشتري برخوردار باشد. لارو از همان محل اتصال تخم به پوست شاخه يا تنه به داخل نفوذ كرده و تغذيه خود را آغاز مي كند. تغذيه با سرعت و وسعت زيادي صورت مي گيرد و در مسير تغذيه آوندهاي آبكش قطع مي گردند و اين چنين است كه شاخه وتنه هاي مبتلا به سرعت مي خشكند. هر دوي اين آفات داراي يك نسل در سال مي باشند.
مبارزه :
بهترين راه مبارزه با اين آفت ، توجه كامنل به كاشت و داشت درختان است . در اين ميان گود برداري خوب و مناسب در زمان كاشت و سپس آبياري منظم و كافي ، دادن كودهاي حيواني منايب و كافي به پاي درختان در هر سال، هرس مناسب و احتراز از داخل خاك كردن تنه كه متعاقباً پوسيدگي را به دنبال خواهد داشت، از اقداماتي است كه بايد به دقت صورت گيرد.
كاربرد مواد شيميايي عليه حشرات كامل گونه kambyses نسبتاً آسانتر است و مي توان مخلوطي از ليندن (يا سوين) و يك سم فسفره نفوذي مانند گوزاتيون يا ديازينون را بكار برد و در صورت شدت خسارت و تراكم زياد آفت ، اين سمپاشي به فاصله 20 روز تكرار شود اما در مورد گونه davatchii تعيين تاريخ دقيق سمپاشي به علت گستردگي دوره ظهور حشرات كامل مشكل است اما در هر حال فاصله بين اوايل خرداد تا اواخر تير ماه بيشترين تراكم را دارد و در مورد اين آفت ، سمپاشي بايد به فاصله 20 روز تكرار شود .
سایت تخصصی کشاورزی