مویز

مویز

 

مویز

مویز نوعی خشکبار است که با خشک کردن انگور حاصل می‌شود. مویز نوعی کشمش است که از انگور شاهانی تهیه می‌شود. کشمش بیشتر برای انگور خشکیدهٔ کوچک استعمال می‌شود و مویز در انگور بزرگبه حبه‌های درشت خشک شده انگور سیاه، "مویز" گفته می‌شود. این عضو خشکبار در واقع همان کشمش است که از نظر شکل ظاهری و رنگ با کشمش متفاوت، ولی از نظر خواص تا حد زیادی شبیه آن است. معمولاً مویز تهیه شده از انگور قرمز مجلسی یا انگور شاهانی بهتر است.

مویز بر اثر خشک شدن خواص خود را از دست نمی‌دهد و حتی اثر نیروبخش آن بیشتر می‌شود مویز سرشار از ویتامین‌های E، A، B و املاحی مانند کلسیم، فسفر و پتاسیم است. مویز دارای اسیدهای چرب امگا ۳ و امگا ۶ است. بهترین و پرخاصیت‌ترین نوع آن، مویز پرگوشت، کم‌دانه یا بی‌دانه است. ترکیبات سیاه یا قرمز رنگ موجود در مویز از نوع آنتوسیانین و پلی‌فنولیک است که دارای خواص ضدسرطان و ضدآلزایمر هستند. مقدار زیاد آنتوسیانین موجب شده که ارزش مویز در مقایسه با انگور سبز و کشمش به مراتب بیشتر و کامل‌تر باشد. ترکیبات مویز اثر بسیار قوی در جلوگیری از بروز اختلالات بیماری آلزایمر دارند. هر چه میزان آنتوسیانین (عامل رنگ بنفش یا سیاه مویز) بیشتر باشد، قدرت مویز در جلوگیری از آلزایمر بیشتر می‌شود. ترکیبات موجود در مویز می‌تواند از تصلب شرایین (سفت و سخت شدن رگ‌ها) و چسبندگی پلاکت‌های خون پیشگیری کند. با خوردن مویز، غلظت خون کاهش می‌یابد، رگ‌های خونی منبسط می‌شوند و خون می‌تواند با سرعت بیشتری در بدن جریان یابد و در نتیجه مانع انباشته شدن پلاکت‌های خون روی هم می‌شود و از لخته شدن خون در رگ‌ها جلوگیری می‌کند. این میوه می‌تواند با تولید انرژی در روزهای سرد سال، بدن را گرم و پرانرژی کند. مویز ضد سرطان، درمان کننده بیماری‌های قلبی و پایین آورندهٔ فشار خون است. مویز می‌تواند به تقویت معده کمک کند و برای افرادی که ناراحتی‌های گوارشی دارند، مفید است. از دیگر خواص مهم مویز می‌توان به اثرات ضد درد، ضد آلرژی، ضد باکتری و اثرات محافظت‌کنندگی از کبد، قلب و سیستم ایمنی بدن اشاره کرد.

خوردن مویز در بیماران دیابتی

بیشتر قند مویز، از نوع فروکتوز است که برای جذب در بدن به انسولین نیاز ندارد، به همین دلیل مصرف کشمش و مویز به جای قند همراه چای، از قدیم به خصوص در افراد دیابتی مرسوم بوده است. در سال‌های اخیر نیز عنصر کروم در ترکیبات انگور و فراورده‌های آن یافت شده است که موجب کاهش قند خون می‌شود. اگر چه انگور و فراورده‌های آن حاوی فلز کروم و قند فروکتوز هستند، اما به مقدار کم یا زیاد، قندهای دی ساکارید نیز دارند که می‌تواند برای افراد دیابتی ایجاد مشکل کند. بیماران دیابتی برای مصرف مویز باید با پزشک خود مشورت کنند و از زیاده‌روی در مصرف آن خودداری نمایند.

توصیه‌ها:

۱- مصرف کشمش و مویز به مادران شیرده، سالخوردگان، کودکان در حال رشد و بچه‌های مدرسه‌ای به عنوان یک میان وعده توصیه می‌شود. ۲- فراورده‌های انگور به ویژه مویز و کشمش، از کالری بسیار بالایی برخوردارند که مصرف مقدار زیاد آن می‌تواند موجب افزایش وزن در افراد شود. در نتیجه مصرف آن برای افراد چاق توصیه نمی‌شود. ۳- از خرید مویز و کشمش به صورت فله‌ای و روباز اجتناب کنید و حتماً محصولاتی را که دارای بسته‌بندی بهداشتی، تاریخ مصرف و مجوز وزارت بهداشت هستند را بخرید.

 

کشمش

کشمش

 

کشمش انگور خشک شده است. کشمش سرشار از آهن، پتاسیم، کلسیم و ویتامین‌های گروه b است از طرفی کشمش دارای خواص آنتی اکسیدانی است و از تخریب سلولی جلوگیری می‌کند کشمش میوهٔ رسیده و خشک انگور است که با توجه به نوع انگور، روش و شرایط خشک کردن و مواد افزودنی مجاز موجود در آن به نام‌های مختلفی در بازار به فروش می‌رسد و مانند دیگر خشکبارها در تمام سال یافت می‌شود فیبر موجود در کشمش از سرطان کولون و از رشد غیر معمول سلول‌ها جلوگیری می‌کند و موجب کنترل قند خون در بدن می‌شود و برای درمان بی نظمی معده و یبوست مفید است مصرف کشمش سستی و رخوت را از بدن دور می‌کند و موجب از بین رفتن آب اضافی بدن می‌شود، بدن را تقویت می‌کند، دهان را خوشبو می‌کند و مناسبی از فیبر، آنتی اکسیدان و انرژی در بدن است متخصصان تغذیه معتقدند خوردن چند عدد کشمش در روز به تقویت حافظه کمک کرده و افراد را از ابتلا به بیماری آلزایمر مصون می‌دارد همچنین فیبر زیاد در کشمش به کاهش کلسترول و بهبود عملکرد روده‌ها کمک می‌کند در کنار آن پتاسیم را می‌توان نام برد که موجب کاهش فشارخون و جلوگیری از دفع مایعات بدن می‌شود و به میزان کافی در کشمش وجود دارد مصرف کشمش به دلیل داشتن کلسیم فراوان برای سلامت استخوان‌ها مفید است و از پوکی استخوان جلوگیری می‌کند همچنین سلنیوم در کشمش برای پوست عالی است. کشمش در ایران و مصر در ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد، تولید شده بود. کشمش در روم به عنوان جایزه برای افرادی که محل‌های عبادت را تزیین می‌کردند و برای برندگان مسابقات ورزشی استفاده می‌شد. کشاورزان در سراسر ایران از گونه‌های مختلف انگور و با روشهای گوناگون انواع زیادی کشمش تولید می‌کنند که در آشپزی، آجیل و نیز تهیه عرق کاربرد دارد

انواع کشمش

Raisins, seedless

مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)

انرژی

۱٬۲۵۲ کیلوژول (۲۹۹ کیلوکالری)

کربوهیدرات‌ها

۷۹٫۱۸ g

قندها

۵۹٫۱۹ g

فیبر

۳٫۷ g

چربی

۰٫۴۶ g

پروتئین

۳٫۰۷ g

تیامین (ویتامین ب۱)

۰٫۱۰۶ میلی‌گرم (۸٪)

ریبوفلاوین (ویتامین ب۲)

۰٫۱۲۵ میلی‌گرم (۸٪)

نیاسین (ویتامین ب۳)

۰٫۷۶۶ میلی‌گرم (۵٪)

پانتوتنیک اسید (ویتامین ب۵)

۰٫۰۹۵ میلی‌گرم (۲٪)

ویتامین ب۶

۰٫۱۷۴ میلی‌گرم (۱۳٪)

اسید فولیک (ویتامین ب۹)

۵ میکروگرم (۱٪)

ویتامین C

۲٫۳ میلی‌گرم (۴٪)

ویتامین E

۰٫۱۲ میلی‌گرم (۱٪)

ویتامین K

۳٫۵ میکروگرم (۳٪)

کلسیم

۵۰ میلی‌گرم (۵٪)

آهن

۱٫۸۸ میلی‌گرم (۱۵٪)

منیزیم

۳۲ میلی‌گرم (۹٪)

منگنز

۰٫۲۹۹ میلی‌گرم (۱۵٪)

فسفر

۱۰۱ میلی‌گرم (۱۴٪)

پتاسیم

۷۴۹ میلی‌گرم (۱۶٪)

سدیم

۱۱ میلی‌گرم (۰٪)

روی

۰٫۲۲ میلی‌گرم (۲٪)

فلورید

۲۳۳٫۹ µg

Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

کشمش سبز قلمی

برای تهیه کشمش سبز از امولسیون سرد استفاده می‌شود. که مخلوطی از درصدهای معین کربنات پتاسیم و روغن کشمش (روغن استرالیایی) می‌باشد. مقدار یک لیتر روغن با ۲٫۵ کیلوگرم کربنات پتاسیم در ۱۰۰ لیتر آب مخلوط می‌نمایند. انگور را بعد از برداشت تمیز کرده و درون محلول فرو می‌برند (مدت۲۰تا ۳۰ ثانیه بسته به نوع انگور) و سپس آنه را روی رشته‌های سیم مفتولی داخل بارگاه بهداشتی آویزان می‌نمایند تا خشک شود. به این روش کشمش سبز تولید می‌شود و چنانچه بخواهیم می‌توان از گاز گوگرد برای تهیه کشمش دودی استفاده نمود. در این روش پودر گوگرد را داخل سینی کوچکی ریخته و آن را آتش می‌زنند. برای همگن شدن پخش گوگرد دریچه‌هایی در بارگاه تعبیه شده که با باز و بسته نمودن تدریجی آن جریان هوا در داخل بارگاه برقرار می‌شود.

کشمش زرد (دودی)

تمام مراحل تهیه این نوع کشمش مثل کشمش سبز قلمی است که در این روش از گاز گوگرد برای تهیه کشمش دودی استفاده می‌نمایند. به این ترتیب که پودر گوگرد را داخل سینی کوچکی ریخته و آن را آتش می‌زنند. برای همگن شدن پخش گوگرد دریچه‌هایی در بارگاه تعبیه شده که با باز و بسته نمودن تدریجی آن جریان هوا در داخل بارگاه برقرار می‌شود

کشمش تیفی

برای تهیه کشمش تیفی از ارقام مختلف انگور از جمله رقم سبزه مال، رزقی و۰۰۰۰استفاده می‌شود کشمش تیفی همچون کشمش آفتابی در محلول تیز آب فرو می‌برندو تنها تفاوت آن با کشمش آفتابی این است که به جای پهن کردن در آفتاب آن را در سایه و روی بند خشک می‌کنند.

کشمش آفتابی

برای تهیه این نوع کشمش از رقم پیکانی و رسمی استفاده می‌گردد برای این منظور انگور را پس از برداشت در محلول تیز آب فرو برده و سپس آنرا در محلی تمیز و در معرض تابش نور مستقیم نور خورشید پهن می‌کنند.

کشمش مویز

برای تهیه مویزر بیشتر از رقم رزقی استفاده می‌شود. برای این منظور انگور را پس از برداشت در محلی تمیز و عاری از هرگونه آلودگی پهن کرده و پس از خشک شدن انرا جمع‌آوری کرده و در سبدهای بزرگ نگهداری می‌نمایند.[۲]

 

 

ترکیب کود هاي شيميايي:

 سولفات آمونیوم : 21% ازت و 24% گوگرد دارد
 نیترات آمونیوم : 35% ازت دارد

 اوره : 45% ازت دارد
سوپر فسفات ساده : 16% فسفر 

سوپرفسفات تریپل : 48% فسفر
فسفات منو آمونيوم 11% ازت و 48% فسفر دارد

فسفات دي آمونيوم:  18% ازت ، 19% فسفر ، 18% كلسيم  دارد
سولفات پتاسیم : 50% پتاس و 17% گوگرد و 22% كلسيم دارد
سولفات روي : 34% روي خشك دارد  سولفات مس 24% مس دارد  


کودهای کامل : این کودها به صورت جامد یا مایع موجود می باشند و ترکیبی از کلیه عناصر مورد نیاز گیاه می باشند که در اینجا به دلیل انواع مختلف نمی توان مواد تشکیل دهنده آنها را نوشت ولی بر روی هر بسته کود کامل اطلاعاتی در مورد ترکیبات آن و همچنین نحوه استفاده از آن را نوشته است .

 تركيب كود هاي حيواني :

 بطور كل درصد مواد غذايي كودهاي حيواني به تغذيه دام بستگي دارد. معمولا" به جهت نبودن بستر اصطبل گوسفند ، كود آن بسرعت تجزيه و دوام آن در خاك كمتر است . در مرغداريها كه بيشتر از خاك اره و در گاوداريها بيشتر از كاه بعنوان مواد بستر استفاده ميكنند بنابراين چون سرعت تجزيه كاه بيشتر از خاك اره ميباشد و دوام خاك اره در خاك بيش از كاه است.كود گاوي نيز سريعتر از كود مرغي تجزيه ميگردد.

درصد ازت كود گاو بيشتر از كود گوسفند و مرغ است ولي درصد فسفر و پتاسيم كود مرغ از كود گاو و گوسفند بيشتر است. زيادي املاح در كود مرغ ميتواند خطراتي را در صورت استفاده از كود جمع آوري شده از مرغداريها بدنبال داشته باشد. و اين مسئله اي است كه بايد به آن بيشتر توجه شود.

در هر حال نبايد كود تازه حيواني را در پاي گياه قرار داد. تجزيه اوليه كود تازه حيواني كه سريع انجام ميگيرد موجب آزاد شدن آمونياك و تجمع آن در مجاورت ريشه گشته و موجب خسارت به گياه ميگردد..

باتوجه به آنكه قسمتي ازعناصرغذايي كودهاي حيواني غيرقابل جذب اند ودرصدمواد غذايي آنها در مقايسه با كودهاي شيميايي بطور عام بسياري كم

است ضرورت مصرف مقاديرزيادي كودحيواني را ايجاب مي كند با تجزيه وفساد  يك تن كود حيواني 5 كيلو گرم ازت و5/2 كيلو گرم فسفر و5كيلو گرم پتاس ومقداري عناصر ديگر مانند كلسيم ومنيزيم واهن وگوگرد آزاد مي شود كه به نسبت    5/-25/-5/  درنظر مي گيرد

زمان مصرف كودها :

بهترين زمان و روش كودپاشي آنست كه كود را در طول مدتيكه مورد نياز درخت است به حداكثر مقدار در اختيار درخت قرار ميدهند. کود های ازته در رشد رویشی گیاه ( افزایش شاخ و برگ گیاه ) موثر هستند و کودهای فسفره و پتاسه در رشد ریشه ، گلدهی ، رشد میوه ، طعم و مزه در میوه و ... نقش دارند .
كود هاي فسفره و پتاسه در خاك حركت نكرده و بسرعت در خاك تثبيت ميشوند بنابراين نمي توان در سطح خاك پاشيد بايستي جهت ايجاد تغيير جهت جذب شدن در ريشه حداقل دو ماه زودتر از شروع فصل رشد به خاك افزود و در مناطق سردسير به علت وجود يخبندان در اواسط پاييز دادن كود به خاك عملي تر به نظر ميرسد.

كود ازته را به علت حركت سريع در خاك و محلوليت در آب در ابتداي فصل رشد (فصل بهار ) در دو نوبت بصورت سرك به خاك زير درختان مي افزايند.

كودهاي داراي عناصر كم مصرف مثل آهن ، روي ، منگنز ، مس را بهتر است بر روي برگها محلول پاشي نمود در صورت مصرف خاكي بصورت سولفات ( در كنار عناصر داراي واكنش اسيدي) قابل افزودن به خاك هستند.

مصرف كلات آهن و كلات روي به جهت سهولت حركت در خاك بهترين نتيجه را در اوايل بهار ميدهند.

لازم به توضيح است كه به جهت توزيع يارانه اي كودهاي شيميايي زمان مصرف آنرا فعلا" زمان توزيع كود تعيين ميكند و باغدار نيز به تبعيت از آن بعداز خريد و دريافت كود اقدام به كودپاشي مينمايد !!!

مصرف كود  حيواني نيزدر پاييز بسيار معمول تر است

 مقدار   و  نحوه مصرف :

هرچند كه به جهت وجود آزمايشگاه هاي خاك شناسي ميزان مصرف كود هاي شيميايي به نسبت نياز خاكي توصيه ميگردد. و قاعدتا" در نظر گرفتن نوع و كيفيت كودهاي شيميايي و سن درختان  در ميزان مصرف تاثير مستقيمي دارند. به هر حال سايه انداز درخت  بعلت وجود ريشه هاي كشنده محل مناسبي براي افزودن كود به خاك هستند.

   روش چالکود :

در این روش نزدیک ریشه درخت چاله هایی کنده می شود و با مخلوط کودهای
آلی و شیمیایی پر می شود . روش کار به این صورت است که ابتدا چاله هایی در قسمت
انتهایی سایه انداز درخت حفر می کنیم . 4 -2 چاله مطلوب می باشد که قطر آنها 50 –   30 سانتیمتر و به عمق 120 – 50 سانتیمتر می باشد .خاک خارج شده از چاله ها را بصورت  یکنواخت در فاصله بین ردیفهای درختان پخش و از بازگرداندن آن به چاله ها خود داری میکنیم . چاله ها با مخلوطی از کود دامی یا خاک برگ یا کمپوست و کود شیمیایی مناسب پر شود . ابتدا کود دامی پر می شود و کودهای مورد نیاز برای 5 سال حساب می شود . روی چاله ها ی پر شده نهر کم عمقی زده می شود و توسط آبیاری ثقلی به صورت غرقابی انجام می گیرد .در سالهای بعد افزودن کودهای شیمیایی متحرک و غیر متحرک بر سطح چاله ها امکان پذیر  است . چونحرکت این کودها به همراه آب آبیاری در داخل کود دامی به راحتی انجام می شود  نیازی به صرف هزینهجهت پا بیل و زیر خاک کردن کودهای شیمیایی غیر متحرک نیست . کود  ازته را نیمی در چاله می ریزند و نیم دیگر را بصورت پخش سطحی در اختیار درخت قرار می  دهند .چگونگی اجرای روش کانال کود در باغهای با تراکم زیاد و کشت نعنایی در این گونه باغات به لحاظ اینکه فواصل درختان در روی ردیف بسیار نزدیک به هم می باشد به جای چالکود از  کانال کود استفاده می شود . مراحل احداث آن به این ترتیب می باشد :
1- ابتدا بر اساس اصول فنی احداث باغ کانالهایی به عمق 120 – 60 سانتیمتر و عرض
100 – 60 سانتیمتر با طول دلخواه حفر می شود .
2- کف کانال ها شاخه های خشکیده درختان و ضایعات مزرعه ریخته شده و روی آن در ازاء هر  متر طول کانال از 5 – 3 کیلو کلش جو و گندم و یا علفهای هرز مزرعه ریخته می شود .
3- یک تن ساری کود ( گوگرد ) و 30 کیلو در هکتار اوره روی کلشها پاشیده می شود زیرا
همانطور که می دانیم میکرو ارگانیزم های خاک جهت تجزیه کاه و کلش و تبدیل آن به مواد الی به ازت نیازمند می باشند .
4- مقدار کود حیوانی مصرفی با عنایت به ابعاد کانال و نوع درخت به میزان 120 – 40 تن
در هکتار داده می شود . که می تواند 4 -3 % ماده آلی خام را افزایش دهد . به ازای هر 10 تن  کود حیوانی معادل 100 – 60 کیلو در هر سال هوموس بدست می آید . سپس مخلوطی از کود  های ماکروشامل 300 کیلو کود فسفاته و 400 کیلو کود پتاسه همراه با 1000 – 400 کیلو در هکتار گوگرد کشاورزی ( ساری کود ) داده می شود . در هر متر طول کانال 5 – 3 کیلو از این  مخلوط پاشیده شود . این کود ها برای خاکهای خشک که کودهای شیمیایی و دامی مصرف نشده باشد مصداق دارد . برای تعیین کود خاک تا عمق 120 سانتیمتر تجزیه می شود .
در صورتیکه آبیاری تحت فشار باشد و چاله ها در زیر قطره چکانها حفر شوند امکان مصرف کلیه کودها وجود دارد . در صورتیکه قطره چکانها گرفته نشوند . در صورتیکه مشکل کمبود آهن خیلی شدید باشد 50 -25 میلی لیتر اسید سولفوریک غلیظ را به آرامی با 20 لیتر آب ( داخل ظرف  پلاستیکی ) اضافه کرده و داخل چاله ها بریزید .

 

 

 جدول 1 :ميزان كوددهي هر اصله درخت سيب 15 ساله بارور

 

مقدار

نوع كود

1000  گرم

نيترات آمونيوم يا اوره

1000  گرم

سولفات پتاسيم

75  گرم

سوپر فسفات تريپل

300   گرم

سولفات روي

300   گرم

سولفات آهن

100  گرم

سولفات مس

1000  گرم

گوگرد

25  كيلوگرم

كود حيواني

 

 

توضيح :  در باغات جوانتر  نصف  ارقام فوق پيشنهاد ميشود.

 

جدول 2 : ميزان مصرف كلات آهن براي درختان

 

نهال جوان                                  10 – 20 گرم

درختان در مرحله شروع باردهي      20 -  40 گرم

درختان در مرحله باردهي كامل        40 – 80 گرم

 

جدول3: تركيب شيميايي چند كود مهم اصطبلي بدون بستر دام 

نوع كود

شكل و درصد

درصد آب

درصد

N

درصد

P2O5

درصد

K2O

گاوي

كل

86

60/0

15/0

45/0

گوسفندي

كل

68

95/0

35/0

00/1

مرغي

كل

55

00/1

80/0

4/0